Een Begeleide Zelfevaluatie helpt scholen om gericht stil te staan bij hun eigen onderwijspraktijk. Samen met de school wordt een onderzoeksvraag geformuleerd die aansluit bij de ontwikkelvraag, ambities en dagelijkse praktijk van de school. Door verschillende perspectieven en bronnen te combineren, ontstaat een verdiepend en betrouwbaar beeld van wat goed gaat en waar kansen liggen voor verdere ontwikkeling.
De onderzoeksvraag bepaalt de focus van de zelfevaluatie. Dit kan een brede ontwikkelvraag zijn, maar ook een gerichte vraag over een specifiek vakgebied van het onderwijs.
Hieronder geven we voorbeelden van mogelijke onderzoeksvragen om een concreet beeld te geven van wat binnen een begeleide zelfevaluatie onderzocht kan worden.
Mogelijke onderzoeksthema’s en deelvragen:
Didactisch handelen
• In hoeverre sluit ons didactisch handelen aan bij de onderwijsbehoeften van onze leerlingen?
• Hoe effectief zetten we differentiatie in tijdens de lessen?
• In hoeverre stimuleren onze lessen actief en betekenisvol leren?
• Hoe doelgericht werken we aan de basisvaardigheden van onze leerlingen?
Pedagogisch klimaat
• In hoeverre ervaren leerlingen een veilig en stimulerend pedagogisch klimaat?
• Hoe dragen ons pedagogisch handelen en onze routines bij aan een positief leerklimaat?
Leerlingenparticipatie
• In welke mate hebben leerlingen invloed op hun eigen leerproces?
• Hoe worden leerlingen betrokken bij het stellen van doelen en het reflecteren op hun ontwikkeling?
• In hoeverre benutten we de stem van leerlingen bij het verbeteren van ons onderwijs?
Ondersteuning en begeleiding
• Hoe effectief is de ondersteuning voor leerlingen die extra begeleiding nodig hebben?
• In hoeverre sluiten onze interventies aan bij de onderwijsbehoeften van leerlingen?
• Hoe verloopt de samenwerking tussen leerkrachten, intern begeleider en andere betrokkenen rondom leerlingenondersteuning?
Onderwijsontwikkeling
• In hoeverre is een ingezette onderwijsontwikkeling zichtbaar in de dagelijkse praktijk?
• Wat levert een nieuwe aanpak of werkwijze op voor leerlingen en leerkrachten?
• Welke factoren dragen bij aan een succesvolle implementatie van onze onderwijsambities?
De gekozen onderzoeksvraag vormt het vertrekpunt voor de zelfevaluatie. Om de onderzoeksvraag goed te kunnen beantwoorden, wordt gebruikt gemaakt van lesbezoeken, gesprekken met teamleden, de intern begeleider, directie en leerlingen en het bestuderen van relevante documenten. De uitkomsten worden gezamenlijk geduid en bieden concrete aanknopingspunten voor reflectie en verdere schoolontwikkeling.
Zo wordt een Begeleide Zelfevaluatie niet alleen een moment van terugkijken, maar vooral een gezamenlijke zoektocht naar inzicht en mogelijkheden voor de volgende stap.
Het was waardevol inzichten te krijgen van 'buitenaf', terwijl de nadruk van het proces lag op 'samen'.
Groepsleerkracht, lid onderzoeksteam ASKO